Aktualność szkoły frankfurckiej III
Aktualność szkoły frankfurckiej III
Pracownia Praktyki Teoretycznej od marca 2023 roku funkcjonuje w strukturach Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego przy ul. Koszarowej 3.
Celem i zadania Pracowni obejmują:
1) rozwój pól badawczych osadzonych w tradycji krytycznej teorii społecznej o interdyscyplinarnym charakterze, znajdujących się na pograniczu nauk społecznych i humanistyki, w szczególności w takich obszarach, jak: a) krytyka ekonomii politycznej, b) emancypacyjna filozofia polityczna i ruchy społeczne, c) antropologia podmiotowości społeczno-politycznych, d) historia pojęć, historia ludowa, historia mniejszościowa, e) literaturoznawstwo krytyczne, f) studia nad antropocenem, g) metodologia krytycznych nauk społecznych i humanistyki;
2) organizowanie prac redakcyjnych i wydawniczych wokół czasopisma naukowego „Praktyka Teoretyczna”;
3) rozwój i koordynowanie projektów badawczych, wydawniczych i konferencyjnych;
4) inicjowanie i koordynowanie współpracy z instytucjami naukowymi, dynamizowanie współpracy międzynarodowej;
5) upowszechnianie i popularyzowanie badań w obiegu naukowym i popularnonaukowym.
dr Łukasz Moll (kierownik) – Instytut Socjologii UWr
mgr Małgorzata Damek - Instytut Socjologii UWr
dr Mateusz Karolak – Instytut Socjologii UWr
dr Izabela Poręba – Instytut Filologii Polskiej UWr
dr Karol Poręba – Instytut Filologii Polskiej UWr
dr Stanisław Chankowski – Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie
mgr Jakub Gorecki - Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa
dr Anna Piekarska – Ghent University
dr Bartosz Wójcik – Instytut Studiów Politycznych PAN
Aktualność szkoły frankfurckiej. Dyskusja i seminaria wokół numerów Praktyki Teoretycznej
[Uwaga różne lokalizacje!]
Pracownia Praktyki Teoretycznej przy Wydziale Nauk Społecznych UWr zaprasza na dyskusję i seminaria wokół trzech wydanych w 2025 roku numerów poświęconych „Aktualności szkoły frankfurckiej”.
Pytanie o aktualność szkoły frankfurckiej należy rozumieć na dwa sposoby. Z jednej strony chodzi o namysł nad tym, co dziś stanowi żywotny nerw teorii krytycznej, co z tych często anachronicznych analiz rezonuje z naszym „teraz”. Z drugiej o „aktualizację” recepcji szkoły frankfurckiej o nieobecne w niej dotychczas postaci i konteksty. Tym dwóm obszarom odpowiadają dwie części programu:
Piątek 29.05 godz. 17.00
Dyskusja „Aktualność katastrofy. Szkoła frankfurcka wobec katastrofy klimatycznej”.
Udział wezmą dr Andrzej Frelek (Instytut Filozofii i Socjologii PAN); dr Karolina Jesień (Czeska Akademia Nauk) i dr Wojciech Ufel (Uniwersytet Wrocławski). Prowadzenie Jakub Gorecki (Praktyka Teoretyczna)
Miejsce: Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego sala 145
Sobota 30.05 dwa seminaria wokół tekstów, które ukazały się w numerach:
O godzinie 12.00 „Filozofia popsutych rzeczy. Czytanie esejów neapolitańskich Alfreda Sohn-Rethela”. Prowadzenie FIlip Brzeźniak-Kujda (GSSR PAN).
O godzinie 14.00 „Ruchy społeczne wewnątrz i przeciwko sferze publicznej” Prowadzenie: Michał Rams-Ługowski, (Pojęcia przy Pracy/UŚ) i Jo (tłumacz niespokojny), Kolektyw Nieczytelne
Miejsce: Wydział Nauk Społecznych UWr. Sala 203
Szczegółowe opisy seminariów:
Filozofia popsutych rzeczy. Czytanie esejów neapolitańskich Alfreda Sohn-Rethela
Co opisy mieszkańców Zatoki Neapolitańskiej sprzed stu lat – majsterkowiczów, którzy psuli, przerabiali i dostosowywali urządzenia techniczne do własnych potrzeb – mogą powiedzieć o naszym dzisiejszym stosunku do techniki? Czy coraz bardziej zautomatyzowana i autonomizująca się technologia wciąż nam służy – czy może to raczej my służymy jej? I co nasz stosunek do maszyn mówi o naszym podejściu do rzeczy w ogóle? Do życia, własności, zwierząt czy wolności?
Punktem wyjścia seminarium będą dwa krótkie eseje Alfreda Sohn-Rethela – „Ideał rzeczy popsutych. O neapolitańskiej technice” oraz „Korek na Via Chiaia” – opublikowane w polskich przekładach w najnowszym numerze Praktyki Teoretycznej (4/2025). Teksty te, napisane w latach dwudziestych XX wieku przez jednego z najciekawszych niemieckich marksistów ubiegłego stulecia, stanowią zarazem przenikliwy zapis codzienności Neapolu i zaskakująco aktualną refleksję nad techniką, miastem, peryferiami nowoczesności i formami życia, które się na nich wykształcają.
W pierwszej części spotkania przyjrzymy się historycznemu i intelektualnemu kontekstowi powstania omawianych tekstów oraz możliwym sposobom ich interpretacji. Wychodząc od intuicji Giorgio Agambena, spróbujemy potraktować „popsute rzeczy” – rozumiane zarówno dosłownie, jak i metaforycznie – jako punkt wyjścia do refleksji nad praktykami naprawy, improwizacji, odzysku, (nad)użycia i przeróbki. Interesować nas będą sposoby działania wymykające się logice perfekcyjnej sprawności. Odwołamy się przy tym do debat z pogranicza filozofii techniki, filozofii prawa, studiów nad nauką i technologią (STS) oraz refleksji nad antropocenem.
Druga część seminarium będzie miała formę wspólnej dyskusji – zarówno nad samymi tekstami Sohn-Rethela, jak i nad możliwością zastosowania zawartych w nich intuicji do innych obszarów współczesnego życia społecznego i politycznego.
Prowadzenie: Filip Brzeźniak-Kujda
Sylabus:
Teksty podstawowe:
1) Alfred Sohn-Rethel, „Ideał rzeczy popsutych. O neapolitańskiej technice”, tłum. Filip Brzeźniak-Kujda, Praktyka Teoretyczna 4 (58): 19–26.
2) Alfred Sohn-Rethel, „Korek na Via Chiaia”, tłum. Filip Brzeźniak-Kujda, Praktyka Teoretyczna 4 (58): 27-37.
Lektury dodatkowe:
3) Filip Brzeźniak-Kujda, „O pożytku i szkodliwości popsutych rzeczy dla życia. Komentarz do esejów neapolitańskich Alfreda Sohn-Rethela”, Praktyka Teoretyczna 4 (58): 39–68.
4) Steven J. Jackson, „Rethinking Repair”, w: Tarleton Gillespie, Pablo J. Boczkowski, Kirsten A. Foot (red.), Media Technologies: Essays on Communication, Materiality, and Society, Cambridge, MA: The MIT Press, 2014, s. 221–239.
Ruchy społeczne wewnątrz i przeciwko sferze publicznej
Seminarium składa się z dwóch części: teoretycznego wprowadzenia do teorii kontrpubliczności autorstwa Oskara Negta i Alexandra Kluge, oraz prezentacji dotyczącej praktyki funkcjonowania współczesnych ruchów społecznych w sferze publicznej. Punktem wyjścia będą przetłumaczone fragmenty ich książki, "Sfera publiczna i doświadczenie" (Öffentlichkeit und Erfahrung), które ukazały się w ostatnim numerze „Praktyki Teoretycznej”. Najpierw przedstawione zostaną najważniejsze pojęcia oraz hipotezy sformułowane przez autorów, które mają zastosowanie w badaniu współczesnych ruchów społecznych i ich funkcjonowania w ramach sfery publicznej. A w części praktycznej pojęcia te zostaną przyłożone do obserwacji z badań nad aktywnością ruchu studenckiego, anarchistycznego i związkowego w ostatnich latach w Polsce. Zastanowimy się nad truizmami działania politycznego i społecznego (m.in. kluczowa rola ściągania uwagi mediów i zdobywania popularności dla skuteczności działania) i nad tym, czy dałoby się coś zmienić w ortodoksji naszych praktyk. Czy to w ogóle możliwe, by wykorzystać sferę publiczną instrumentalnie? A jeśli nie, to co nam pozostaje ze współczesnego aktywizmu?
Teksty podstawowe:
Oskar Negt, i Alexander Kluge „Sfera publiczna i doświadczenie (fragmenty)”. Tłum. Michał Rams-Ługowski.
Praktyka Teoretyczna 3 (57): 47–75
Prowadzący:
Michał Rams-Ługowski, Pojęcia przy Pracy / Uniwersytet Śląski w Katowicach
Jo (tłumacz niespokojny), Kolektyw Nieczytelne
Poprzednie wydarzenia:
31 marca 2023 – otwarcie Pracowni Praktyki Teoretycznej – międzynarodowe seminarium naukowe „Mobility Turn in the Theories of the Common” z udziałem prof. Mimi Sheller (Worcester Polytechnic Institute, USA) i dr Mai Sager (Lund University, Szwecja). https://www.facebook.com/events/6393257624086997
7 czerwca 2023 - spotkanie autorskie z dr Bartoszem Wójcikiem wokół książki "Wojna i motłoch. Sprzeczności nowoczesne w filozofii Hegla".
14-15 czerwca 2023 – wizyta prof. Catherine Liu (Uniwersytet Kalifornijski w Irvine) – „Przeciwko miękkiej dyktaturze profesjonalnej klasy menedżerskiej” – wykład i spotkanie autorskie wokół książki „Luminarze postępu i cnoty. Rzecz przeciw profesjonalnej klasie menedżerskiej” (przeł. K. Górska, Moskowitz.Media 2023). https://www.facebook.com/events/147268355010059