Eliasz Robakiewicz – Neoautorytaryzm rynkowy kontra narodowy egoizm

Eliasz Robakiewicz – Neoautorytaryzm rynkowy kontra narodowy egoizm

Wolfgang Streeck. 2017a. How Will Capitalism End? New York: Verso.; 2017b. Buying time: the delayed crisis of democratic capitalism. New York: Verso.  

Według narracji przedstawionej w Rzeczypospolitej Hardta i Negriego, w świecie globalnego imperium, biowładzy, republiki własności i wszechobecnej korupcji dóbr wspólnych, to wielość miała dokonać exodusu z kapitalizmu, wyjść z wytyczonych przez niego ram. Czasy „późnego kapitalizmu” czy kapitalizmu monopolistycznego skończyły się wraz z historycznym wydarzeniem, które w swoich książkach, Buying Time i How Will Capitalism End?, niemiecki socjolog Wolfgang Streeck określa jako przejście od powojennego kompromisu między klasą pracującą a kapitałem (Streeck używa określenia „formuła wolności”) do nowego kapitalizmu, popularnie zwanego neoliberalizmem. Nie znaczy to, że klasa pracująca znikła, ale straciła zarówno swoje systemowe znaczenie, jak i szczególną pozycję negocjacyjną. 

(więcej…)

Kacper Pobłocki – Dwie podróże po kapitalizmie, czyli odpowiedź Janowi Sowie

Kacper Pobłocki – Dwie podróże po kapitalizmie, czyli odpowiedź Janowi Sowie

Celem Kapitalizmu. Historii krótkiego trwania miało być zwrócenie uwagi na pewien zaskakujący fakt. Mimo że przez ostatnie 25 lat słowo „kapitalizm” nie schodzi z ust polityków, publicystek czy ekspertów, mimo że teoretycznie to właśnie w projekt budowania kapitalizmu zaangażowane jest od dekad całe polskie społeczeństwo, to w sumie nie wiadomo, czym ten kapitalizm właściwie jest. A obiegowe definicje (wolny rynek, wolna konkurencja etc.) są albo mało precyzyjne, albo (a często także) zupełnie oderwane od rzeczywistości – czy to tej polskiej, czy globalnej. O ile na świecie trwa (w zasadzie od stu lat) nieprzerwana debata o tym, czym jest i skąd wziął się kapitalizm, o tyle w Polsce – mimo że to właśnie nasz kraj miał być podręcznikowym przykładem budowania kapitalizmu (rzekomo) od zera – zupełnie o tym cicho. W zasadzie ostatnią książką napisaną przez rodzimego autora, dotykającą kwestii istoty i genezy kapitalizmu, jest (skądinąd rewelacyjna) pozycja Jerzego Topolskiego pt. Narodziny kapitalizmu w Europie, opublikowana po raz pierwszy w 1965 roku. Moim celem było zatem ocucenie tego słonia, który drzemie bezgłośnie w kącie debaty zarówno publicznej, jak i naukowej. (więcej…)

Seminarium 2016/2017 – „Kapitał” Karola Marksa. Księga II: znaczenie i perspektywy

944878_603563839801592_7550570143666098700_nKAPITAŁ KAROLA MARKSA. KSIĘGA II: ZNACZENIE I PERSPEKTYWY

Zgłoszenia udziału na adres: praktyka.teoretyczna@gmail.com

Szczegóły dotyczącze zgłoszeń

W trakcie tegorocznego cyklu seminariów „Praktyki Teoretycznej” zajmiemy się II księgą Kapitału Karola Marksa. Podejmiemy namysł nad zaprezentowanym tam ujęciem procesu cyrkulacji kapitału i możliwościami wykorzystania Marksowskich analiz zarówno do zrozumienia mechanizmów funkcjonowania kapitalizmu w jego historycznej zmienności (ze szczególnym uwzględnieniem jego aktualnej postaci), jak również do politycznej interwencji skutecznie przerywającej ten obieg. Punkt wyjścia stanowić tu będzie wykładnia akumulacji kapitału z księgi I. W głównej części seminarium, zajmiemy się natomiast uważną analizą księgi II, przyglądając się obiegom kapitału również w ich wymiarze przestrzennym i czasowym, starając się wskazywać na możliwe punkty zerwania i nieciągłości, na których koncentrować się może skuteczna walka klasowa. Bazując na powyższej analizie, podejmiemy próbę krytyki i rozwinięcia myśli Marksa z II tomu, posiłkując się pracami jego bezpośrednich spadkobierczyń teoretycznych (takich jak Róża Luksemburg), jak i późniejszymi analizami (od ekonomii efektywnego popytu Michała Kaleckiego, przez teorie obiegu pieniężnego, po analizy odwołujące się do koncepcji kapitalizmu kognitywnego czy bioprodukcji). W centrum całego naszego cyklu znajdować się będzie problematyka mechanizmu ciągłej akumulacji kapitału (reprodukcji rozszerzonej), warunków możliwości jego zakłócania, a także typowa dla tego procesu funkcja pieniądza. Spojrzymy zatem na sfery kapitalistycznej produkcji, dystrybucji i wymiany, uwzględniając wspólnie kluczowe role odgrywane przez zorganizowaną klasę robotniczą, instytucję państwa oraz sektor finansowy.

25-26 listopada 2016, Poznań

25 listopada – spotkanie publiczne – David Harvey, Przewodnik po Kapitale Karola Marksa

26 listopada – Kapitał Księga I

Lektury:

  • K. Marks, Kapitał. Krytyka ekonomii politycznej. Tom 1, Książka i Wiedza, Warszawa 1968 (1-3 rozdział).

Referaty:

  • Krystian Szadkowski, Metoda Marksa.
  • Maciej Szlinder, Ujęcie akumulacji kapitału w księdze I.
  • Mikołaj Ratajczak, Znaczenie Rezultatów bezpośredniego procesu produkcji.

13-14 stycznia 2017, Warszawa

14 stycznia– Księga II – Dział pierwszy

Lektury:

  • K. Marks, Kapitał. Krytyka ekonomii politycznej. Tom 2, Książka i Wiedza, Warszawa 1977 (rozdziały 1-6).

Referaty:

  • Krystian Szadkowski, Polityczne czytanie schematów obiegu kapitału
  • Piotr Juskowiak, Logistyka i transport

24-25 lutego 2017, Poznań

25 lutego – Księga II – Dział drugi

Lektury:

  • K. Marks, Kapitał. Krytyka ekonomii politycznej. Tom 2, Książka i Wiedza, Warszawa 1977 (rozdziały 7-9; 12-17).

Referaty:

  • Tomek Płomiński, Eliasz Robakiewicz, Teorie kapitału trwałego i obrotowego: Smith, fizjokraci, Ricardo
  • Joanna Bednarek, Czas produkcji a czas pracy w kontekście pracy biopolitycznej.

21-22 kwietnia 2017, Warszawa

21 kwietnia – [SPOTKANIE PUBLICZNE]

22 kwietnia- Księga II – Dział trzeci

Lektury:

  • K. Marks, Kapitał. Krytyka ekonomii politycznej. Tom 2, Książka i Wiedza, Warszawa 1977 (rozdziały 18-21).
  • M. Kalecki, Marksowskie równania reprodukcji a współczesna ekonomia, w: Tegoż, Dzieła Tom 2. Kapitalizm: Dynamika gospodarcza, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1980 (s. 493-500).

Referaty:

  • Maciej Szlinder, Równania reprodukcji w teorii Kaleckiego.
  • Piotr Juskowiak, Przestrzenie kapitału.

26-27 maja 2017, Poznań

26 maja – [SPOTKANIE PUBLICZNE]

27 maja – Akumulacja kapitału Róży Luksemburg

Lektury:

  • R. Luksemburg, Akumulacja kapitału. Przyczynek do ekonomicznego wyjaśnienia imperializmu, Książka i Prasa, Warszawa 2011 (dział pierwszy, rozdziały 4-9 [s. 121-227]; dział trzeci [s. 407-571]).
  • T. Kowalik, Akumulacja kapitału Róży Luksemburg, w: Tamże.

Referaty:

  • Gabriel Klimont, Antykrytyka Róży Luksemburg.
  • Eliasz Robakiewicz, Róża Luksemburg. Teoria akumulacji i imperializmu Tadeusza Kowalika.
  • Marcin Czachor, Czy i jak możliwa jest akumulacja kapitału? Spory wśród ekonomistów burżuazyjnych.

30 czerwca – 1 lipca 2017, Warszawa

30 czerwca – [SPOTKANIE PUBLICZNE]

1 lipca – Konteksty

Lektury:

  • R. Bellofiore, M. Passarella, Finanse i problem realizacji u Róży Luksemburg: interpretacja „cyrkulatywistyczna”, „Praktyka Teoretyczna” 2012, nr 6.
  • M. Kalecki, Zagadnienie realizacji u Tugana-Baranowskiego i Róży Luksemburg, w: Tegoż, Dzieła Tom 2. Kapitalizm: Dynamika gospodarcza, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1980 (s. 484-492).
  • P. Zarembka, Late Marx and Luxemburg: opening a development within political economy, w: R. Bellofiore (red.), Rosa Luxemburg and the Critique of Political Economy, Routledge, London-New York 2009, s. 64-80.

Referaty:

  • Maciej Szlinder, Cyrkulatywiści od Grazianiego do Bellofiore.
  • Mikołaj Ratajczak, Teoria Róży Luksemburg a kapitał finansowy (Toporowski, Minsky).
  • Agnieszka Kowalczyk, Przemiany bioprodukcji a II księga Kapitału.
  • Kamil Piskała, Reprodukcja kapitału a teorie imperializmu. Lenin a Luksemburg.

Koordynator seminarium: Maciej Szlinder

Seminarium 2013/2014 – Praca i produkcja

CYKL SPOTKAŃ SEMINARYJNO-KONFERENCYJNYCH „Praca i produkcja” 2013/2014

Organizatorzy: Czasopismo naukowe „Praktyka Teoretyczna”, Pracownia Pytań Granicznych UAM.

Cykl spotkań seminaryjno-konferencyjnych „Praca i produkcja” podejmuje zadanie krytycznej lektury kluczowych pojęć wypracowanych przez autora Kapitału. Lektura Marksowskiego pojęcia produkcji, jak również jego wybranych krytyk i rekonceptualizacji, pozwoli nam spojrzeć na nowe, nie zawsze uwzględniane w najbardziej znanych współczesnych rozwinięciach czy interpretacjach jego myśli, zjawiska zachodzące w obszarze pracy i produkcji (takie jak immaterializacja, kognitywizacja, kulturalizacja czy biopolityczność). Uczestniczki seminarium, rewaluując klasyczne zagadnienia w rodzaju pracy produkcyjnej i nieprodukcyjnej, akumulacji pierwotnej czy reprodukcji, zastanowią się nad kwestią adekwatności metody Marksa w wyjaśnianiu kolejnych faz ekonomiczno-politycznej transformacji wyznaczonych przez przeobrażenia kapitalistycznego sposobu produkcji i akumulacji, jak również problemem zasadności przedstawionych przezeń strategii oporu podejmowanych w rozciągniętym na całe społeczeństwo miejscu pracy. Punktem dojścia i główną ambicją seminarium jest takie przepracowanie i adaptacja historycznych pojęć pracy i produkcji, które umożliwią nam znalezienie właściwych odpowiedzi na wyzwania aktualności naznaczonej przez permanentny kryzys.

Proponowana forma:

W ciągu najbliższego roku akademickiego planujemy odbycie 6 seminariów plenarnych/sesji naukowych (proponowane miesiące: listopad, grudzień, luty, marzec, maj, czerwiec). Charakter seminarium jest półotwarty – oznacza to, że do udziału w nim są zaproszeni wszyscy członkowie i członkinie redakcji, współpracownicy i współpracowniczki, jak również wybrane osoby spoza tych grup. Seminaria są całodniowe (ok. 8 godzin – z godziną rozpoczęcia uwzględniającą możliwość przyjazdu i wyjazdu przez uczestników tego samego dnia), jednakże uczestnicy i uczestniczki zachęcani są do pozostania w mieście seminarium na noc (noclegi będą organizowane).

Dzień seminaryjny będzie podzielony na dwie części (rozdzielone przerwą i posiłkiem). Pierwsza z nich ma charakter seminarium lekturowego z kilkoma referatami wprowadzającymi i naświetlającymi problematykę, druga natomiast – otwartej dla publiczności sesji naukowej, poświęconej prezentacji aktualnych zainteresowań badawczych uczestników i uczestniczek seminarium. Informacja o seminarium wraz z programem będzie każdorazowo umieszczana na stronie internetowej „Praktyki Teoretycznej” (www.praktykateoretyczna.pl). Prezentowane materiały nie muszą (i najczęściej nie będą) ściśle realizować tematyki przewodniej seminarium – choć być może udałoby nam się zaplanować je tak, aby Ci i Te, których praca w jakiś sposób łączy się z tematyką danego seminarium, mieli okazję do jej prezentacji w najbardziej stosownym momencie. Kolejność tych części ma na celu ułatwienie łączenia wątków ogólnych – interesujących potencjalnie nas wszystkich i wszystkie – z konkretnymi projektami badawczymi realizowanymi przez uczestników seminarium.

Miejsca:

Trzy spotkania odbędą się w Poznaniu, po jednym we Wrocławiu, Łodzi i Warszawie.

Uczestnictwo:

Osoby chcące wziąć udział w kolejnych odsłonach seminarium zachęcamy do nadsyłania (najpóźniej na tydzień przed planowanym wydarzeniem) na adres mailowy redakcji (praktyka.teoretyczna@gmail.com) trzyzdaniowych opisów powodów zgłoszenia oraz trzyzdaniowych opisów zainteresowań badawczych. Istnieje również możliwość wygłoszenia referatu (20 min) w jednej z części seminarium (wówczas dodatkowo należy nadesłać tytuł i abstrakt wystąpienia do 300 słów). W miarę dostępnych miejsc będziemy potwierdzać uczestnictwo. Chcąc zachować atmosferę seminaryjną oraz możliwie najwyższy poziom zaangażowania w dyskusję wszystkich uczestników i uczestniczek, informujemy, że liczba miejsc jest ograniczona.

Tematyka spotkań i literatura podstawowa:

Zarówno terminy (dokładne godziny i miejsce), jak i ostateczna lista lektur zostaną podane do wiadomości uczestników i uczestniczek seminarium

1) Prawo wartości opartej na pracy

Poznań; 15 listopada 2013, godz. 10.00-19.00, ul. Fredry 10.

Prowadzenie: Maciej Szlinder

 

Referaty wprowadzające w problematykę seminarium:

1)      Maciej Szlinder – Historia Marksowskich dylematów z teorią wartości opartej na pracy

2)      Krystian Szadkowski – Antonio Negriego koncepcja kryzysu prawa wartości opartej na pracy. Konteksty i konsekwencje

3)      Michał Pospiszyl – Spinoza i kryzys prawa wartości opartej na pracy

Referaty badawcze:

1) Joanna Bednarek – Polityczna forma. Ontologia a nowożytne metafory ciała politycznego.

2) Mateusz Janik – Komunistyczne odczytania ontologii politycznej Benedykta Spinozy.

3) Piotr Juskowiak – Spór o wspólnotę w perspektywie badań nad miastem postindustrialnym.

4) Wiktor Marzec – Narodziny faszyzmu zawsze zaświadczają o przegranej rewolucji. Rewolucja 1905 roku – narodziny politycznego antysemityzmu.

5) Mikołaj Ratajczak – Kapitalizm kognitywny – wprowadzenie do pojęcia.

Literatura (lista ostateczna):

  • K. Marks, Zarys krytyki ekonomii politycznej, przeł. Z.J. Wyrozembski, Książka i Wiedza, Warszawa 1986, s. 564-579.
  • A. Negri, Kryzys prawa wartości opartej na pracy, [w:] Marks. Nowe perspektywy, red. LUM, przeł. S. Królak, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013, s. 139-151.
  • M. Tomba, Zróżnicowania wartości dodatkowej we współczesnych formach wyzysku, przeł. W. Marzec, [w:] Wieczna radość. Ekonomia polityczna społecznej kreatywności, red. M. Kozłowski, A. Kurant, J. Sowa, K. Szadkowski, K. Szreder, Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa 2012, s. 111-130.
  • A. Kliman, The Significance of the „Internal Inconsistency” Allegations, [@:] http://akliman.squarespace.com/writings/
  • A. Kliman, “Value in Process”. On the Temporality and Internal Consistency of Marx’s Capital, [@:] http://akliman.squarespace.com/writings/
  • A. Shaikh, Marx’s Theory of Value and the Transformation Problem, [w:] The Subtle Anatomy of Capitalism, red. J. Schwartz, Goodyear Pub. Co., Santa Monica 1977.

 

2) Praca produkcyjna i nieprodukcyjna [Łódź; 13 grudnia 2013]

Prowadzenie: Krystian Szadkowski

  • K. Marks, Teorie pracy produkcyjnej i nieprodukcyjnej, [w:] tegoż, Teorie wartości dodatkowej, t. 1, MED, t. 26, cz. 2, Książka i Wiedza, Warszawa 1973, s. 145-349.
  • K. Marks, Kapitał 1.1. Rezultaty bezpośredniego procesu produkcji, przeł. M. Ratajczak, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013, s. 111-124.
  • A. Negri, Praca produkcyjna/nieprodukcyjna [w:] Marks. Nowe perspektywy, red. LUM, przeł. S. Królak, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013, s. 187-120.
  • D. Harvey, All Labour Produces Value For Capital And We All Struggle Against Value, „The Commoner” 10/2005, s. 132-171.

3) Akumulacja pierwotna [Poznań; 21-23 lutego 2014]

Prowadzenie: Wiktor Marzec, Piotr Juskowiak

  • K. Marks, Tak zwana akumulacja pierwotna, [w:] tegoż, Kapitał. Krytyka ekonomii politycznej. Księga I. Proces wytwarzania kapitału, przeł. P. Hoffman, B. Minc, E. Lipiński, MED, t. 23, Książka i Wiedza, Warszawa 1968 s. 848-906.
  • S. Mezzadra, Tak zwana „akumulacja pierwotna” [w:] Marks. Nowe perspektywy, red. LUM, przeł. S. Królak, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013, s. 29-75.
  • S. Federici, Caliban and the Witch, Autonomedia, New York 2004.
  • D. Harvey, Accumulation by Disposession, [w:] tegoż, The New Imperialism, Oxford University Press, Oxford 2003, s. 137-182.
  • D. Harvey, The Secret of Primitive Accumulation, [w:] tegoż, A Companion to Marx’s Capital, Verso, London 2010, s. 289-313.
  • M. De Angelis, Marx and Primitive Accumulation. The Continuous Character of Capital’s “Enclosures”, „The Commoner” 2/2001.
  • W. Bonefeld, The Permanence of Primitive Accumulation. Commodity Fetishism and Social Constitution, “The Commoner” 2/2001.

4) Produkcja/Reprodukcja [Wrocław; 26 kwietnia 2014]

Prowadzenie: Joanna Bednarek

  • A. del Re, Produkcja/reprodukcja [w:] Marks. Nowe perspektywy, red. LUM, przeł. S. Królak, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013, s. 223-248.
  • M. Dalla Costa, Rozwój i reprodukcja, „Przegląd Anarchistyczny” 11/2010, s. 147-164.
  • L. Fortunati, The Arcane of Reproduction, Housework, Prostitution, Labor and Capital, Autonomedia, New York 1995.
  • F. Nowicki, Czy i jak kapitał zarabia na patriarchacie?
  • I. Wallerstein, Struktury gospodarstw domowych a formowanie się siły roboczej w kapitalistycznej gospodarce-świecie, przeł. M. Starnawski, „Recykling Idei”, 13/2012, s. 49-53.

 

5) Bioprodukcja/biokapitał/nowe definicje żywej pracy [Poznań; 31 maja 2014 roku]

Prowadzenie: Agnieszka Kowalczyk

Lektury podstawowe:

1. Stefan Helmreich, Species of Biocapital, „Science as Culture”, 17(4), 2008, s. 463–478.
2. Eugene Thacker, Biomaterial Labor and ‘Life Itself’,
3. Kaushik Sunder Rajan, Biocapital as an Emergent Form of Life: Speculations on the Figure of the Experimental Subject, [w:] S. Gibbon & C. Novas, (red.), Biosocialities, Genetics and the Social Sciences: Making Biologies and Identities, Routledge 2007, s. 157-186.
4. Teresa Brennan, Economy for the Earth: The labour theory of value without the subject/object distinction, „Ecological Economics”, 20(2), 1997, s. 175–185.

Lektury dodatkowe:

1. M. Cooper, Life Beyond Limits. Inventing Bioeconomy, [w:] tejże, Life as Surplus, University of Washington Press, Seattle-London, s. 15-50.
2. S. Franklin, Capital, [w:] tejże, Dolly Mixtures, Duke University Press, Durham and London 2007, s. 46-72.
3. R. Twine, Animals as Biotechnology, Earthscan, London-Washington 2010, s. 95-114.

 

6) Odmowa pracy [Warszawa; czerwiec 2014]

Prowadzenie: Michał Pospiszyl

  • P. Lafargue, Prawo do lenistwa, przeł. I. Bibrowska, [w:] tegoż, Pisma wybrane, t. 2, Książka i Wiedza 1961, s. 7-49.
  • M. Tronti, Strategy of Refusal, [w:] Autonomia. Post-political politics, red. Ch. Marazzi, S. Lotringer, Autonomedia, New York 1980, s. 28-33.
  • K. Weeks, Marxism, Productivism and the Refusal of Work, [w:] tejże, The Problem with Work. Feminism, Marxism, Antiwork Politics, and Postwork Imaginaries, Duke University Press, Durham-London 2011, s. 79-111.
  • K. Weeks, The Refusal of Work as Demand and Perspective [w:] Resistance in Practice. The Philosophy of Antonio Negri, red. T. S. Murphy, A-K. Mustapha, Pluto Press, London 2005, s. 109-135.