List otwarty w sprawie sposobu zatrudniania na UAM

List otwarty w sprawie warunków zatrudniania

przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

W ostatnich dniach opinię publiczną obiegła bulwersująca wiadomość. Jeden z największych pracodawców w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, realizację zadań związanych z utrzymywaniem czystości na jednym ze swoich wydziałów zlecił w przetargu firmie FMD Marcin Działowski. Pracownicy rekrutowani przez tą firmę popisywali jednak umowy z firmą Smith Paper Limited z siedzibą w Londynie, która jak się okazało, nie wypłacała – ustanowionych na głodowym poziomie – pensji. Gdy oszukane pracownice postanowiły zaprotestować, wskazując, że wykonywane przez nie czynności spełniały charakter zadań przewidzianych w ramach umowy o pracę, rektor Bronisław Marciniak stwierdził, że sprawa ta zostanie „załatwiona po uniwersytecku”. Jeszcze tego samego dnia w swoim oświadczeniu Kanclerz UAM Stanisław Wachowiak stwierdził wyraźnie, że protestujących Pań „nie łączył z Uniwersytetem żaden stosunek prawny”.

Z prawnego punktu widzenia, oczywiście, uniwersytet nie ponosi w tej sytuacji żadnej odpowiedzialności i nie może być przedmiotem żadnych roszczeń. Niepokojące jest jednak to, że UAM dołożył de facto wszelkich starań, żeby sytuacja wyglądała właśnie w ten sposób. Uniwersytet, który ucieka się do tego typu praktyk, to uczelnia czująca na karku oddech postępującej prowincjonalizacji. Instytucja pożytku publicznego, która w warunkach niżu demograficznego stawia czoła postępującemu kryzysowi, biorąc za wzór najdotkliwsze dla pracowników, antyspołeczne strategie cięć. Dlaczego trzeci co do wielkości uniwersytet w Polsce musi uciekać się do oszczędzania kilkunastu tysięcy złotych poprzez obniżanie kosztów pracy personelu technicznego? Osłabiając w ten sposób już nadwątlone zaufanie społeczne i sytuując swoje działania w awangardzie neoliberalizacji, poprzez praktyczne wspieranie mechanizmów outsourcingu i niepewnego zatrudnienia (umowy śmieciowe, kontrakty)?

Przywołajmy w tym miejscu fragment ogólnouczelnianego listu rektora UAM do podlegającej mu społeczności akademickiej z 27 lutego 2014 roku, w którym głosi się, że: „Nadszedł czas na zwiększenie efektywności działania naszej Almae Matris, czas na położenie nacisku na zwiększanie dochodów, racjonalizację wydatków i ograniczanie zbędnych kosztów we wszystkich jej jednostkach organizacyjnych”. Pierwszą lekcję tej racjonalizacji otrzymaliśmy w przypadku pracy personelu sprzątającego. Wiele innych uniwersytet przeprowadza na co dzień, karnie realizując założenia podporządkowującej tę instytucję logice kapitału ustawy o szkolnictwie wyższym. Dodajmy, że nie tylko w tym liście, język rektora coraz bardziej upodabnia się do wypowiedzi typowego prezesa korporacji.

Zadajmy sobie jednak otwarcie pytanie: czym są zbędne koszty w instytucji, w której ponad 80% wydatków stanowią płace? W jednostce, której zdecydowana większość dotychczasowych przychodów pochodzących spoza publicznej dotacji celowej brała się ze znikającego na naszych oczach odpłatnego kształcenia? Nietrudno sobie wyobrazić sytuację, w której w niedługim czasie zacznie dochodzić do zwolnień czy zmian w charakterze zatrudnienia obecnych pracowników uczelni. Niemal na całym świecie praca, która przez administrację uniwersytecką kategoryzowana jest jako łatwo zastępowalna lub zbędna, ulega szybkiej degradacji. W stawianym w Polsce za przykład amerykańskim systemie szkolnictwa wyższego, od wielu lat ponad połowa pracowników dydaktycznych zatrudniona jest na umowy o dzieło czy w ramach innych form tymczasowych stosunków pracy. W czasach, kiedy badania powiązane zostają powszechnie z produkcją wiedzy, w odróżnieniu od kształcenia jako mechanizmu dystrybucji wiedzy już istniejącej, do stałego zatrudnienia prowadzić będą tylko jej produktywne odmiany (a zatem przekuwane w patenty odkrycia i innowacje).

Czy załatwianie spraw pracowniczych „po uniwersytecku” ma stać się od dziś w Polsce synonimem świadomego wzmacniania postępującej prekaryzacji uniwersyteckiej siły roboczej, tak w przypadku pracowników technicznych, doktorantów, jak i pracowników dydaktycznych? Czy „po uniwersytecku” kojarzyć ma się z: nieczysto, kosztem słabych, kapitalistycznie? Jeśli wspólnota akademicka nie wyrazi dziś jednoznacznego sprzeciwu wobec praktyk dotykających najsłabsze ogniwo w łańcuchu uniwersyteckiej siły roboczej, jutro może spotkać się z podobnym traktowaniem i brakiem solidarności ze strony innych pracowników. Z perspektywy abstrakcyjnej kalkulacji zysków i strat większość pracy dydaktycznej wykonywanej przez cieszącą się stałym zatrudnieniem kadrę, kwalifikuje się do kategorii „zbędnych kosztów”. Cenę pracy dydaktycznej można szybko obniżyć, jej intensywność zwiększyć, podnosząc pensum, a zajęcia można zlecać tym samym pracownikom w ramach niżej płatnych umów o dzieło, e-learningu czy wreszcie realizować w oparciu o nieodpłatne „praktyki dydaktyczne” doktorantów (co ma miejsce już dziś, gdy rośnie liczba uczestników studiów doktoranckich bez rzeczywistych szans na zatrudnienie po ich odbyciu).

Wobec powyższego, z całą stanowczością sprzeciwiamy się dopuszczaniu przez Uniwersytet możliwości umywania rąk w sytuacji, gdy szkodę – częściowo za jego własną sprawą – ponoszą członkinie jego wspólnoty. Uważamy, że uniwersytet ma etyczny (nie prawny – z tym się wszak potrafił łatwo uporać) obowiązek zadośćuczynienia za poniżenie zatrudnianych na jego zlecenie pracownic, jak również realnego wsparcia ich działań związanych z odzyskiwaniem niewypłaconych wynagrodzeń i zapewnienia im bezpłatnej pomocy prawnej. Domagamy się także włączenia do warunków ewentualnych przyszłych przetargów obowiązku zatrudniania przez firmy zewnętrzne pracowników na umowy o pracę. Uniwersytet nie może, z jednej strony, wyrażać ustami swego kanclerza oburzenia na istniejący stan prawny, a z drugiej, próbować czerpać z niego zysków. Wprowadzanie dobrych, prospołecznych praktyk powinien rozpocząć od siebie. Potem zaś, zgodnie ze swoją historyczną rolą, dawać przykład innym.

Podpisano:

Thomas Anessi, Wydział Anglistyki, UAM
dr Mariusz Baranowski, Instytut Socjologii, UAM
dr Joanna Bednarek, Pracownia Pytań Granicznych, UAM
Marcin Bielecki, Instytut Filozofii, UAM
dr Małgorzata Bogaczyk-Vormayr, Instytut Filozofii, UAM
Katarzyna Chajbos, Instytut Socjologii, UAM
Ewelina Czujko, Instytut Filozofii, UAM
Emilia Dłużewska, WNS UAM
Piotr Ferensztajn, absolwent Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej UAM
Maciej Frąckowiak, Instytut Socjologii UAM
Karolina Gierszewska, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej, UAM
dr hab. Rafał Jakubowicz, Wydział Edukacji Artystycznej, UAP/Katedra Studiów Azjatyckich, UAM
dr Piotr Juskowiak, WNS UAM
Paweł Kaczmarski, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej, UAM
Szczepan Kopyt, absolwent Instytutu Filozofii UAM
Agnieszka Kosińska, absolwentka Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej UAM
Agnieszka Kowalczyk, Instytut Filozofii, UAM
Piotr Kuligowski, Instytut Historii, UAM
prof. Waldemar Kuligowski, Instytut Etnologii i Antropologii, UAM
Filip Leszczyński, Instytut Filozofii, UAM
dr hab. Paweł Leszkowicz, Instytut Historii Sztuki, UAM
Joanna Malinowska, Instytut Filozofii, UAM
Jadwiga Marszewska, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, UAM
Maciej Mikulewicz, absolwent Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej UAM,
Ariel Modrzyk, Instytut Socjologii, UAM
Ewa Olszewska, MISH UAM
Tomasz Orłowski, Instytut Filozofii, UAM
prof. Anna Pałubicka, Instytut Filozofii, UAM
Wojciech Pigla, Instytut Socjologii, UAM
dr Przemysław Pluciński, Instytut Historii, UAM
Beata Polak, Pracownia Pytań Granicznych, UAM
prof. Tomasz Polak, Pracownia Pytań Granicznych, UAM
Łukasz Pomiankiewicz, Instytut Socjologii, UAM
Łukasz Posłuszny, Instytut Socjologii, UAM
dr Olga Sakson-Obada, Instytut Psychologii, UAM
dr Agata Skórzyńska, Instytut Kulturoznawstwa, UAM
Karolina Sikorska, Instytut Kulturoznawstwa, UAM
prof. Marek Sikorski, Wydział Chemii, UAM
Krystian Szadkowski, Instytut Filozofii, UAM
Maciej Szlinder, Instytut Filozofii, UAM
Bartosz Ślosarski, MISH UAM
Aleksandra Tittenbrun, Instytut Socjologii, UAM
prof. Jacek Tittenbrun, Instytut Socjologii, UAM
Tomasz Umerle, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej, UAM
Zuzanna Wiącek, absolwentka Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej UAM
dr Jadwiga Zimpel, Instytut Kulturoznawstwa, UAM
dr Magdalena Ziółkowska-Kuflińska, Instytut Socjologii UAM.

 

Wyrazy solidarności:

dr Przemysław Adamczewski, Instytut Historii i Etnologii im. I. Dżawachiszwili w Tbilisi
dr Piotr Antoniewicz, Instytut Socjologii, UWr
dr Ewa Bochno, Wydział Pedagogiki, Socjologii i Nauk o Zdrowiu, UZ
dr hab. Ryszarda Cierzniewska, Katedra Dydaktyki i Studiów nad Kulturą Edukacji, UKW
Jacek Drozda, Instytut Kulturoznawstwa, SWPS
Joanna Figiel, City University, London
Magdalena Goetz, Instytut Psychologii, UG
dr Piotr Graczyk, Instytut Kultury, UJ
dr Jagoda Hernik Spalińska, Pracownia Teatru, Instytut Sztuki PAN
Tomasz Herok, Department of Politics, Philosophy and Religion, Lancaster University / SNS IFiS PAN
dr Mikołaj Iwański, Zakład Historii i Teorii Sztuki, Akademia Sztuki w Szczecinie
Mateusz Karolak, Instytut Socjologii, UWr
dr Tomasz Kitliński, Instytut Filozofii, UMCS
Marta Kozłowska, Instytut Socjologii FU Berlin
prof. Małgorzata Kowalska, Instytut Filozofii, UwB
Piotr Kowzan, Instytut Pedagogiki, UG
dr Julia Kubisa, Instytut Socjologii, UW
Kamila Kuryło, Codziennik Feministyczny
Jakub Łakomy, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii, UWr
dr Aleksandra Łukaszewicz Alcaraz, Wydział Malarstwa i Nowych Mediów, Akademia Sztuki w Szczecinie
dr Małgorzata Maciejewska, UW
dr Ewa Majewska, Gender Studies UW
Antoni Michnik, Kolegium MISH, UW
dr Adam Mrozowicki, Instytut Socjologii, UWr
dr Kazimierz S. Ożóg, Instytut Sztuki, UO
dr Olga Nowaczyk, Instytut Socjologii, UWr
dr Marcin Pańków, Wydział Historyczno-Socjologiczny, UwB
Mateusz Piotrowski, Wydział Teologii i Religioznawstwa, Uniwersytet w Nottingham
Julia Popławska, Wydział Studiów Edukacyjnych, UAP
Mikołaj Ratajczak, IFiS PAN
dr hab. Jan Sowa, Katedra Antropologii Literatury i Badań Kulturowych, UJ
dr Oskar Szwabowski, Instytut Pedagogiki, USz
Aleksander Temkin, Wydział Filozofii i Socjologii UW
Hanna Maria Zagulska, grupa NiePoTo
Rafał Zawisza, Wydział „Artes Liberales” UW

Deklaracje poparcia listu prosimy przesyłać na adres mailowy: praktyka.teoretyczna@gmail.com

Nowe podpisy będą sukcesywnie dodawane.


Komentarze
Jeden komentarz do “List otwarty w sprawie sposobu zatrudniania na UAM”
  1. Staszek pisze:

    Panie dr Marku Thomas,
    pracuję jako tzw. fizol.

Dodaj komentarz

Na podobny temat: