Call for Papers – 1/2017

paris3Wyparte historie XIX wieku

Praktyka Teoretyczna – numer 1/2017

Redaktorki: Katarzyna Czeczot, Wiktor Marzec, Michał Pospiszyl

  English version

1. Języki numeru:
Polski i angielski

2. Opis numeru:
Wiek XIX to czas ogromnego wzmożenia walk klasowych, w ramach którego obok wybuchów kolejnych powstań dokonuje się niespotykana dotąd na taką skalę rekonfiguracja stosunków społecznych, ekonomicznych i politycznych. W podmokłych suterenach miast Europy, na podpokładach statków handlowych z żywym ładunkiem i pośród gorących nocy na dochodowych plantacjach „niewidzialne” grupy społeczne tworzyły swoją i naszą, „uniwersalną” historię. Przeciwstawiając się narracjom kreślonym z perspektywy klas dominujących i metodologicznych nacjonalizmów, chcemy przyjrzeć się wypartym nurtom historii XIX wieku. Podążamy za wskazówkami z późnych tekstów Waltera Benjamina. Punktem wyjścia czynimy zerwanie z linearną historiografią, w której historia toczy się na polach bitew, w salonach europejskiej dyplomacji czy w trakcie partyjnych konwentykli. Nie chodzi jednak tylko o przywrócenie historiograficznej widzialności klas ludowych na prawach wciąż dyktowanych przez uświęcone tradycje dziejopisarstwa. Zamiast powtarzania narracji o jednorodnych podmiotach i łatwych do zlokalizowania stawkach, proponujemy perspektywę, w której XIX wiek jest przedmiotem ginzburgowskiego śledztwa. Tym samym chcielibyśmy przede wszystkim podążać za symptomami tego, co wyparte, za nie całkiem jeszcze zatartymi poszlakami innej historii, która nie daje się wpisać ani w zdarzeniową historię elit, ani w linearną opowieść o emancypacji klas ludowych.
Przyjęcie takiej metody umożliwia pisanie historii klas podporządkowanych. Daje możliwość przezwyciężenia obecnej także u marksistowskich historyków (E.P. Thompson, E. Hobsbawm) tendencji do pisania o historii XIX-wiecznych klas podporządkowanych w taki sam sposób, w jaki zwykło się pisać o historii klas dominujących. Innymi słowy, zamiast koncentrować się na tych momentach, w których ciemiężeni proletariusze czy ludy kolonizowane pojawiają się i znikają w polu mieszczańskiej sfery publicznej, chcemy zachęcić do przyjrzenia się przede wszystkim tym dokumentom, obrazom, historiom, które mogą stanowić – niewidoczne z burżuazyjnego punktu widzenia – ślady nowoczesności alternatywnej zablokowanej przez mieszczaństwo u progu XIX wieku.
Stąd szczególnie interesować będą nas teksty, które biorąc za metodę historiografię mniejszościową czy mikrohistoryczną, będą próbowały opowiedzieć inną historię XIX wieku. Policyjne raporty, ulotki, broszury, dzienniki, korespondencje, dokumenty życia codziennego – wszystkie one odpowiednio opracowane mogą stanowić rodzaj materiału wybuchowego, wysadzającego w powietrze zdroworozsądkową wizję XIX stulecia. Jesteśmy przekonani, że te stłumione historie nie tylko istnieją, ale domagają się kolejnych śledztw, które umożliwią nam odkrywanie wypartego długiego wieku XIX (1789–1914). Dzięki pracom Kristin Ross, Jacques’a Rancière’a czy Arlette Farge wiemy już wiele o tych nocnych historiach. Zachęcamy do dalszych dociekań, poszerzających pole badań nie tylko o nowe dokumenty, ale także obszary inne niż zachodnioeuropejskie, ze szczególnym uwzględnieniem wschodnioeuropejskich „Rurytanii”.

3. Potencjalne problemy i obszary dociekań:
‒ proletariacka sfera publiczna;
‒ wystąpienia plebejskie (chłopskie, antykolonialne, robotnicze);
‒ spirytyzm i narodziny feminizmu;
‒ magnetyzm i rola nauki w XIX-wiecznych ruchach społecznych;
‒ wystawy światowe i narodziny ruchu robotniczego;
‒ historia XIX-wiecznych barykad;
‒ dagerotyp, fotografia i sprzeczności nowego porządku wizualnego;
‒ walka klas i walka wewnątrz klas w XIX-wiecznym mieście i na jego przedpolach;
‒ antropologia anarchistyczna i krytyka liberalnego pojęcia stanu natury;
‒ XIX-wieczne projekty radykalnej pedagogiki;
‒ mikropraktyki oporu, oręż słabych;
‒ walka o prawo do chrustu, czyli relacje prawa zwyczajowego i XIX-wiecznego ustawodawstwa;
‒ proletariacka „zawziętość” (Eigensinn), wieloznaczności proletariackiego „ja”;
‒ wiedza i nauka wernakularna, proletariacka „etnofilozofia”;
‒ robotniczy i chłopski mistycyzm;
‒ alternatywne przeszłości, uchronie i proletariackie mitologie;
‒ wernakularne wyobrażenia przyszłości, mikroutopie.

4. Ważne daty:
a) Nadsyłanie abstraktów: 30 czerwca 2016
b) Nadsyłanie tekstów: 31 października 2016
c) Data publikacji: marzec 2017

5. Potencjalna literatura

  • Alain Faure, Jacques Rancière, La Parole ouvrière, Union générale d’Éditions, Paris 1976;
  • Jacques Rancière, La Nuit des prolétaires. Archives du rêve ouvrier, Fayard, Paris 1981.
  • Jacques Rancière, Les Scènes du peuple (Les Révoltes logiques, 1975-1985), Horlieu Éditions, Lyon 2003.
  • Georges Didi-Huberman, Devant le temps. Histoire de l’art et anachronisme des images, Les Éditions de Minuit, Paris 2000
  • Georges Didi-Huberman, Invention de l’hystérie. Charcot et l’Iconographie photographique de la Salpêtrière, Macula, Paris 1982
  • Jonathan Crary, Zawieszenia percepcji. Uwaga, spektakl i kultura nowoczesna, przeł. I. Kurz, Ł. Zaręba, Warszawa 2009
  • Walter Benjamin, O pojęciu historii (1940), przeł. A. Lipszyc, w: idem, Konstelacje. Wybór tekstów, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012
  • Walter Benjamin, Pasaże , przeł. I. Kania, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005,
  • Carlo Ginzburg, Clues, Myths and the Historical Method, Baltimore 1989.
  • Kristin Ross, Communal Luxury. The Political Imaginary of the Paris Commune, London-New York 2015,
  • Kristin Ross, The Emergence of Social Space. Rimbaud and the Paris Commune, London-New York 2008.
  • Robert Darnton, Mesmerism and the End of the Enlightenment in France, Paris 1968
  • Marcus Rediker, The Amistad Rebellion: An Atlantic Odyssey of Slavery and Freedom, London 2012
  • Eric Hazan, A History of the Barricade, London 2015
  • Susan Buck-Morss, Hegel, Haiti i historia uniwersalna, Warszawa 2014
  • Craig J. Calhoun, The Question of Class Struggle: Social Foundations of Popular Radicalism during the Industrial Revolution, Chicago 1982.
  • Craig J. Calhoun, The Roots of Radicalism: Tradition, the Public Sphere, and Early Nineteenth-Century Social Movements. Chicago ; London 2012.
  • Günther Lottes, Politische Aufklärung und plebejisches Publikum: zur Theorie und Praxis des englishen Radikalismus im späten 18. Jahrhundert, München ; Wien: Oldenbourg 1979.
  • Oskar Negt, Alexander Kluge, Öffentlichkeit Und Erfahrung : Zur Organisationsanalyse von Bürgerlicher Und Proletarischer Öffentlichkeit. Frankfurt a.M., 1978.
  • Oskar Negt, Alexander Kluge, Geschichte Und Eigensinn : Geschichtliche Organisation der Arbeitsvermögen ; Deutschland als Produktionsöffentlichkeit ; Gewalt des Zusammenhangs, Frankfurt a. M., 1987.
  • Alf Lüdtke, Eigen-Sinn : Fabrikalltag, Arbeitererfahrungen und Politik Vom Kaiserreich Bis in Den Faschismus, Hamburg 1993
  • Nina Assorodobraj-Kula, Początki klasy robotniczej problem rąk roboczych w przemyśle polskim epoki Stanisławowskiej, Warszawa 1966.
  • Stephen Frank, Mark D Steinberg, Cultures in Flux Lower-Class Values, Practices, and Resistance in Late Imperial Russia, Princeton 2001.
  • Mark D. Steinberg, Proletarian Imagination: Self, Modernity, and the Sacred in Russia, 1910-1925, Ithaca 2002.